NEDEN OHAL KOMİSYONUNA BAŞVURU YAPILMALI VE YARGI SÜRECİ NASIL TAKİP EDİLMELİDİR ?

OHAL KHK leri ile tesis edilen işlemler;

⚓ Gerek işlemler tesis edilirken izlen usul itibariyle,

⚓ Gerekse de içeriği itibariyle,

Hukukun en temel evrensel ilkelerine ve bir işlemin tesis edilmesi için İdare Hukukunda izlenmesi gereken usule aykırı olduğu SON DERECE AÇIK VE NETTİR.

Bu aykırılık bizzat işlemi tesis eden kişilerce de bilinmektedir.

Hatta OHAL Komisyonu kurulması bizatihi bunun en açık delilidir. Binlerce kişi ve kuruma yönelik olarak yapılan bu haksız uygulamanın, ulusal yada uluslararası yargı makamlarından birgün mutlaka döneceğine, hak ve adaletin gecikerek te olsa tecelli edeceğine inanıyoruz.

Bu nedenle, tarihte eşine az rastlanır şekilde yapılan bu haksız uygulamaların tüm yönleri ile ve tarihe iz bırakacak şekilde hukuk önünde mutlaka ispatlanması gerekmektedir. Hem mağduriyetlerin giderilmesi hem de hakkın hatırı için haksızlığa uğrayan herkes üzerine düşeni yapmaya çalışmalı ve hukuki süreci sonuna kadar takip etmelidir.

Adalet er ya da geç mutlaka tecelli edecektir…

OHAL KOMİSYONUNA Başvuru yapacakların 12 TEMMUZ 2017 tarihli resmi gazetede yayımlanan Tebliği okumalarında yarar bulunmaktadır.

OHAL İŞLEMLERİ İNCELEME KOMİSYONU BAŞVURU REHBERİ KOMİSYONA KİMLER BAŞVURABİLİR?

KHK’ler ile kamu görevinden, meslekten veya görev yaptıkları teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenler,

Öğrencilikle ilişikleri kesilenler,

Kapatılan dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanalları gibi kurum veya kuruluşlar,

KHK ile rütbeleri geri alınan emekli Emniyet ve TSK personeli,

Yukarıda sayılan gerçek ve tüzel kişiler dışında OHAL KHK’larıyla hukuki statüleri etkilenen tüm gerçek veya tüzel kişiler,

(ÖNEMLİ NOT: Başvuru yapacak kişilerin, OHAL KHK düzenlemelerinden doğrudan etkilenmiş olması gerekir, araya yargı yolu açık başka bir idari işlem girmişse ve kişilerin hukuki statülerindeki etkilenme bu işlemden kaynaklanmışsa bunlar Komisyona başvuramaz, idari işleme karşı doğrudan dava açmalıdır. Örneğin, bazı kurumlarda bir kısım personel KHK ile değil de, 667 sayılı KHK’nin 4. maddesinin verdiği yetki uyarınca idari işlemle ihraç edildi, bu durumdaki kişiler Komisyona başvuramaz, ihraç işlemine karşı doğrudan dava açması gerekir.)

667 sayılı KHK’nın 3. maddesi uyarınca meslekten çıkarılan, Anayasa Mahkemesi üyeleri, Yargıtay daire başkanı ve üyeleri, Danıştay daire başkanı ve üyeleri, Sayıştay meslek mensupları ile hâkim ve savcılar için 685 sayılı KHK’da, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’a dava açabileceği düzenlendiğinden bu kişiler için ayrıca Komisyona başvuru imkânı bulunmamaktadır.

BAŞVURU SÜRESİ NE ZAMAN BAŞLADI VE HANGİ TARİHTE SONA ERECEKTİR?

14 Temmuz 2017 tarihinde yayınlanan 692 sayılı KHK dahil Komisyonun fiilen çalışmaya başladığı 17 Temmuz 2017 tarihinden önce yayınlanan tüm KHK’larla haklarında işlem tesis edilenler için başvuru süresi 17 Temmuz 2017 tarihinde başladı, 14 Eylül 2017 günü mesai saati bitiminde sona erecektir.

17 Temmuz 2017 tarihinden sonra çıkacak KHK’lar ile haklarında işlem tesis edilecekler için başvuru süresi, ilgili KHK’nın Resmî Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren 60 (altmış) gündür.

BAŞVURU USULÜ NASILDIR?

Başvuru ŞAHSEN, KANUNİ TEMSİLCİ veya VEKİL aracılığıyla yapılabilir. Komisyon, incelemelerini dosya üzerinden yapacaktır, duruşma ve benzeri usulleri uygulamayacaktır. Bu nedenle avukat ile temsil edilme zorunluluğu yoktur. Komisyon bir yargı kurumu olmaması nedeni ile avukat olmayan bir kişi de basvuru için vekil tayin edilebilir.

Komisyona doğrudan başvuru yapılamaz. Bu şekilde yapılan başvurular dikkate alınmayacaktır.

Başvuru için öncelikle, “https://ohalkomisyonu.basbakanlik.gov.tr/” adresinde bilgisayar ortamında hazırlanan başvuru formu doldurulacaktır. Doldurulan bu başvuru formunun çıktısı alınıp başvurucu, kanuni temsilci veya vekili tarafından imzalandıktan sonra, bu form ve ekinde ibraz edilecek diğer belgeler HERHANGİ BİR VALİLİĞE veya EN SON GÖREV YAPILAN KURUMA varsa ekleriyle birlikte teslim edilir. Başvuru sonunda ilgili görevliden mutlaka “imzalı alındı belgesi” alınmalıdır. Evrakları teslim alan valilik veya ilgili kurum bunları Komisyona iletir.

TUTUKLU VE HÜKÜMLÜLER NASIL BAŞVURU YAPACAK?

Ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tutuklu veya hükümlüler, kurum müdürlüğü aracılığıyla şahsen başvuru yapabilecekleri gibi kanuni temsilcileri veya vekilleri aracılığıyla da başvurabilirler.

ŞAHSEN BAŞVURU: Tutuklu ve hükümlüler, şahsen başvurmak istemeleri durumunda, başvuru formunu fiziki olarak (elle) doldurup, ceza infaz kurumu müdürlüğüne teslim etmesi gerekir, bu formu alan kurum ise bunu elektronik ortama aktardıktan sonra çıktısını alıp başvuru sahibine imzalatması gerekmektedir. Karşılığında alındı belgesi vermelidir. Tutuklu veya hükümlü isterse somut durumunu açıklayan ve savunmalarını içeren bir dilekçe hazırlayıp başvuru formuna ekleyebilir. Bu şekilde hazırlanan başvuru evrakları ceza infaz kurumu tarafından Komisyona iletilecektir.

TEMSİLCİ veya VEKİL ARACILIĞIYLA BAŞVURU: Tutuklu veya hükümlülerin kanuni temsilcileri veya vekilleri aracılığıyla başvurmak istemeleri durumunda ilgili bütün evraklar temsilci veya vekil tarafından hazırlanarak imzalanıp teslim edileceğinden kendilerinin ayrıca yapacakları birşey yoktur.

ÜÇÜNCÜ YOL: Bunlar dışında tutuklu ve hükümlüler için bir başvuru daha yolu var: Başvuru formu, beyan dilekçesi ve varsa diğer belgeler, yakınları tarafından hazırlanıp çıktısı alınarak tutuklu veya hükümlüye ulaştırılır, tutuklu/hükümlü bu evrakları imzalayıp, Komisyona iletmek üzere ceza infaz kurumuna teslim eder. Kurum, elektronik ortamda yapılması gereken kayıtları yaptıktan sonra bu evrakları Komisyona gönderir. Teslim edilen başvuru belgeleri karşılığında kurumdan imzalı alındı belgesi almayı unutmamak gerekir.

BAŞVURU HAKKINA SAHİP KİŞİNİN ÖLMESİ DURUMUNDA NE YAPILABİLİR?

Komisyona başvuru hakkı olan kişi, başvuru süresi başlamadan önce ölmüş ise, kanuni mirasçılardan biri mirasçılık belgesi ibraz etmek kaydıyla başvuru süresinin başladığı tarihten itibaren 60 gün içinde başvuruda bulunabilir.

Komisyona başvuru hakkı olan kişi, başvuru süresi içinde başvuru yapamadan ölmüş ise kanuni mirasçılardan biri mirasçılık belgesi ibraz etmek kaydıyla ölüm tarihinden itibaren 60 gün içinde başvuruda bulunabilir.

Başvurucunun inceleme sırasında ölmesi halinde ise ilgilinin kanuni mirasçılarından yeni başvuru alınmasına gerek olmaksızın mevcut başvuru incelenerek karara bağlanır.

BAŞVURUDA GEREKLİ BİLGİ VE BELGELER NELEDİR?

A) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılanlar ya da ilişiği kesilenler ile öğrencilikle ilişiği kesilenler ve rütbesi alınan emekli personele ilişkin işlemler hakkında yapılan başvurularda aşağıdaki bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi zorunludur:

1) Gerçek kişiler için başvuru formu,

2) Başvurucuya ait nüfus cüzdanı fotokopisi,

3) Başvuru kanuni temsilci veya vekil aracılığıyla yapılıyorsa temsil belgesi ya da vekâletname örneği,

4) Varsa başvuruya esas belgelerin aslı veya

noter ya da ilgili kamu kurumu veya kuruluşu tarafından tasdikli sureti,

5) Başvuru formunda, varsa daha önce adli mercilere veya idari makamlara yapılan başka başvurular da belirtilir,

6) Beyan dilekçesinin 10 (on) sayfayı geçmesi hâlinde başvurucunun, başvuru formuna olayların özetini içerir ayrı bir dilekçe eklemesi gerekir.

B) Kapatılan kurum veya kuruluşlara ilişkin işlemler hakkında yapılan başvurularda aşağıdaki bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi zorunludur:

1) Kurum veya kuruluşlar için başvuru formu,

2) Kurum veya kuruluş adına başvuruyu yapana ait nüfus cüzdanı fotokopisi,

3) Kurum veya kuruluş adına başvuruyu yapanın kapatılma tarihi itibarıyla kurum veya kuruluşu temsile kanunen yetkili olduğuna dair karar, imza sirküleri, vekâletname ya da diğer resmi belgelerin onaylı sureti,

4) Varsa başvuruya esas belgelerin aslı veya noter ya da ilgili kamu kurumu veya kuruluşu tarafından tasdikli sureti,

5) Başvuru formunda, varsa daha önce adli mercilere veya idari makamlara yapılan başka başvurular da belirtilir,

6) Beyan dilekçesinin 10 (on) sayfayı geçmesi hâlinde başvurucunun, başvuru formuna olayların özetini içerir ayrı bir dilekçe eklemesi gerekir.

BAŞVURU VE BELGELERDE EKSİKLİK BULUNMASI HALİNDE NE OLUR?

Başvuru formu ile başvuruda sunulan belgelerde eksiklik tespit edilmesi halinde, ilgili valilik veya kurum eksikliğin giderilmesi için başvurucuya 15 GÜNLÜK KESİN SÜRE verir.

Komisyona gönderildikten sonra eksikliğin tespit edilmesi halinde Komisyonun bildirimi üzerine ilgili valilik veya kurum eksikliğin giderilmesi için başvurucuya 15 GÜNLÜK KESİN SÜRE verir.

KOMİSYONDA SÖZLÜ İFADE VERME VE TANIK DİNLETME MÜMKÜN MÜDÜR?

Komisyon başvuruları, dosya üzerinden değerlendirecektir. Duruşma ve benzeri usuller uygulamayacaktır. Dolayısıyla Komisyonda sözlü ifade verme veya tanık dinletme talepleri dikkate alınmayacaktır.

KOMİSYONUN KARARLARINA KARŞI YARGI YOLU AÇIK MIDIR?

Komisyon kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 60 GÜN içinde Ankara idare mahkemeleri nezdinde iptal davası açılabilir. Bu davalarda, ilgili bakanlık veya kurum hasım gösterilebilir. Bunların yanında veya müstakilen Başbakanlığa ve Komisyona husumet yöneltilemez.

KOMİSYONA BAŞVURUNUN BAŞLADIĞI TARİHTEN ÖNCE KURUMA BAŞVURANLARIN DURUMU NEDİR?

685 sayılı KHK kapsamına giren konularda başvuru hakkı olanlar tarafından, 17 TEMMUZ 2017 TARİHİNDEN ÖNCE başvuru yapılmış olan kurumlarca bu başvuruya ait dilekçe ve ekleri Komisyona gönderilir.

Eğer aynı kişi tarafından 14 Eylül 2017 günü mesai saati bitiminde kadar “yeni başvuru yapılır” ise, kurumlar tarafından Komisyona gönderilen başvuru dilekçe ve ekleri bu başvuru ile birleştirilerek incelenir. 17 Temmuz 2017 ile 14 Eylül 2017 tarihleri arasında “yeni başvuru yapılmaması” halinde kurumlara daha önce yapılmış başvuru Komisyon tarafından işleme alınır ve inceleme bu başvuru üzerinden yapılır.

17 Temmuz 2017 tarihinden önce yapılan başvuruların Komisyon tarafından ön incelemeye tabi tutulacağı ve varsa eksiklerin tespit edilmesi halinde ilgili kurum tarafından eksikliğin giderilmesi için başvurucuya ON BEŞ GÜNLÜK KESİN SÜRE verileceği unutulmamalıdır.

BİMER üzerinden yapılan başvuruların, bu kapsamda (yani kuruma yapılmış başvuru) değerlendirilip değerlendirilemeyeceği akla gelebilir. Öncelikle BİMER’in resmi bir başvuru kanalı olduğu ve buradan yapılan başvuruların ilgili bakanlık ve kurumlara intikal ettirildiği unutulmamalıdır. Yani BİMER’den Başbakanlığa yapılmış gözüken başvurular aslında ilgili Bakanlık veya kuruma yapılmıştır. Ayrıca, OHAL ihraçlarına karşı yakınmaların artması üzerine Hükümet tarafından, bu işlemlere karşı yapılan itirazları değerlendirmek üzere bakanlıklar ve kurumlar nezdinde komisyonlar oluşturulacağı ve buraya yapılacak başvuruların BİMER üzerinden yapılması gerektiği açıklanmıştır. Tüm bu açıklamalardan da anlaşıldığı üzere BİMER’e yapılan başvuralar “kuruma yapılmış başvuru” olarak işlem görecektir.

ÖNEMLİ NOT: Daha önce kuruma başvurmuş olanların Komisyona yeni bir başvuru yapmalarının kendileri açısından yararlı olacağını düşünmekteyiz. Bu nedenle bu durumda olup da imkanı olanların yeni başvuru yapmalarını tavsiye ediyoruz.

KOMİSYONA BAŞVURUNUN BAŞLADIĞI TARİHİNTEN ÖNCE İDARİ YARGIYA DAVA AÇANLARIN DURUMU NEDİR?

17 Temmuz 2017 tarihinden önce 685 sayılı KHK kapsamına giren konularda idari yargıda dava açılmış olması halinde;

a) Açılan bu davanın, henüz sonuçlanmamış ya da temyiz aşamasında olup henüz kesinleşmemesi haline ilgili yargı mercii, karar verilmesine yer olmadığına karar verecek ve dosyayı kendiliğinden Komisyona gönderecektir.

Eğer aynı kişi tarafından 14 Eylül 2017 günü mesai saati bitiminde kadar “yeni başvuru yapılır” ise, kurumlar tarafından Komisyona gönderilen başvuru dilekçe ve ekleri bu başvuru ile birleştirilerek incelenir. 17 Temmuz 2017 ile 14 Eylül 2017 tarihleri arasında “yeni başvuru yapılmaması” halinde ilgili yargı merciinden Komisyona gönderilen dosya işleme alınır ve inceleme bu dosya üzerinden yapılır.

17 Temmuz 2017 tarihinde önce yapılan başvuruların Komisyon tarafından ön incelemeye tabi tutulacağı ve varsa eksiklerin tespit edilmesi halinde ilgili kurum tarafından eksikliğin giderilmesi için başvurucuya ON BEŞ GÜNLÜK KESİN SÜRE verileceği unutulmamalıdır.

b) Açılan dava 17 Temmuz 2017 tarihinden önce kesinleşmiş ise, ilgili yargı merciinin kesinleşen bu dosyaları tekrar ele alarak karar vermesi öngörülmediğinden, ilgilinin 14 Eylül 2017 günü mesai saati bitimine kadar komisyona başvuru yapması gerekmektedir.

(ÖNEMLİ NOT :  Ancak, özellikle hangi tarihten önce açılan davaların komisyona gönderilmesi gerektiği hususu ile ilgili olarak mahkemeler arasında farklı uygulamalar olabililir. Bu nedenle bu durumda olanların mümkünse süreyi geçirmeden Komisyona yeni bir başvuru yapmalarını tavsiye ediyoruz. Bu kişilerden yeni bir başvuru yapma imkanı bulamayanlar ilerleyen dönemlerde dosyalarının Komisyona gönderilmesini dilekçeyle isteyebilirler. Bu taleplerinin reddedilmesi durumunda buna karşı yasal yollara başvurulabilir. )

Son olarak, daha önce bireysel başvuruda bulunmuş veya dava açmış olanların, ister davası kesinleşmiş olsun ister kesinleşmemiş olsun Komisyona yeni bir başvuru yapmalarının kendileri açısından yararlı olacağını düşünmekteyiz. Bu nedenle bu durumda olup da imkanı olanların yeni başvuru yapmalarını tavsiye ediyoruz.

YURTDIŞINDA BULUNAN KİŞİ YA DA KURUM TEMSİLCİLERİ NASIL BAŞVURU YAPACAK?

KHK’da ve Usul ve Esaslarda bu hususla alakalı özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Belirtilen metinlerde başvuruların valilikler ve ilgili kurumlar vasıtasıyla yapılacağı düzenlenmiştir. Ancak yurtdışından yapılacak başvuruların özel olarak düzenlenmemiş olması yurtdışındaki vatandaşların başvuru hakkı olmadığı anlamına gelmemektedir. Bu eksikliğin OHAL şartlarından kaynaklandığı düşünülmektedir. Zira sıkça rastlandığı üzere OHAL düzenlemelerinde temel haklara aykırı birçok hata mevcuttur.

Bu durumda olan kişilerin başvurabileceği ilk yöntem, usulüne uygun şekilde hazırlamış oldukları başvuru formlarını ve ekindeki belgeleri elçilik ya da konsolosluğa teslim etmek olacaktır. Elçilik veya konsolosluk bu belgeleri Komisyona intikal ettirmelidir. Evrakları teslim alan elçilik veya konsolosluktan muhakkak imzalı alındı belgesi istenmelidir.

Şayet elçilik/konsolosluk yetkilileri bu evrakları teslim almaktan kaçınırlarsa bu durumda o elçilik veya konsolosluktan buna dair yazı/tutunak istenerek bununla (şayet yurtdışı temsilcilikleri böyle bir belge vermezse bu takdirde ilgili kendi düzenleyeceği tutanakla) birlikte evraklarını kargo veya posta yoluyla Türkiye’de en son görev yapılan kuruma ya da herhangi bir valiliğe göndermelidir. Gönderme işlemi, Türkiyedeki bir yakın vasıtası ile ve PTT den iadeli taahhütlü olarak ta yapılabilir.

BAŞVURU YAPARKEN GÖZALTINA ALINMA RİSKİ OLANLAR NASIL HAREKET ETMELİ?

Hakkında yakalama kararı olup kanuni temsilci veya vekil aracılığıyla müracaat imkanı olmayan kişiler nasıl başvuracaklar?

Bu durumda olanlar öncelikle “https://ohalkomisyonu.basbakanlik.gov.tr/” adresi üzerinden elektronik ortamda yapması gereken işlemleri yaptıktan sonra başvuru formunu ve diğer belgeleri imzalayıp bir yakını (eşi, kardeşi, anne veya babası vs.) vasıtasıyla valiliğe ya da ilgili kuruma teslim etme yolunu denemelidir.

Şayet valilik veya kurum bu şekilde teslim edilen başvuru belgelerini almazsa bu takdirde söz konusu evraklar, Komisyona

iletmek üzere İADELİ TAAHHÜTLÜ olarak posta yoluyla valilik ya da en son görev yapılan kuruma ya da her ikisine gönderilebilir.

KHK’da başvuru şekli sınırlandırılmamış, yayınlanan Usul ve Esaslar ile bu kısıtlamalar getirilmiştir. Başvuru için harç vb. mali yükümlülükler getirilmediğine göre sıkı şekil şartlarına bağlı tutulması kötüniyetli bir yaklaşım olacaktır. Bir idari düzenleyici işlem niteliğindeki Usul ve Esasların üst norm olan KHK hükmüne aykırı olması halinde, idari düzenleyici işlem hükmünün ihmal edilerek kanun (hükmünde kararname) hükmünün uygulanması gerektiği öteden beri yargı içtihatlarıyla benimsenmiş bir ilkedir.

AİHM dahi müracaatları posta yoluyla almaktadır. Bu nedenle bu yöntemle yapılacak başvuruların kabul edilmemesi durumunda ileride bunun hak ihlali  sayılması yüksek ihtimal dahilindedir.

Dolayısıyla ileride bu yönüyle hak iddia edebilmek adına tüm belge ve elektronik formun usulüne uygun şekilde doldurulmasından sonra valilik ya da en azından çalışılan en son kuruma, ya da her ikisine iadeli taahhütlü posta ile gönderilebilir.

Başvuruların kargo ile gönderilmesi, kargonun resmi bir mahiyet arz etmemesi ve ileride bir hak iddiasına dayanak teşkil etmeyeceği hususu göz önünde bulundurulduğunda, makul bir yol olarak görülmemektedir.